# Event Details - **Event Name**: [Wykład] O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego - **Event Start and End Date**: Thu, 19 Mar, 2026 at 05:00 pm - **Event Description**: „Dziedzictwo żydowskie w architekturze Gliwic” Wykład: O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego Dzieje społeczności żydowskiej w Gliwicach to ważny, a wciąż nie do końca opowiedziany rozdział historii miasta. Pierwsze wzmianki o osadnikach wyznania mojżeszowego pojawiają się już w XVII wieku, zaś dynamiczny rozwój Gliwic w XIX stuleciu w dużej mierze wiązał się z aktywnością przedsiębiorców, przemysłowców i architektów o żydowskich korzeniach. Tragiczny finał tej historii – naznaczony prześladowaniami i zagładą gliwickich Żydów w czasach nazistowskich Niemiec – nie zdołał jednak całkowicie zatrzeć śladów ich obecności. Do dziś odnajdujemy je w architektonicznej tkance miasta: w dawnym domu przedpogrzebowym, pełniącym obecnie funkcję oddziału Muzeum w Gliwicach – Domu Pamięci Żydów Górnośląskich, w dwóch zespołach cmentarnych, w kamienicach rozsianych po różnych dzielnicach Gliwic. Te zachowane fragmenty materialnego dziedzictwa są niemymi, lecz wymownymi świadkami wielokulturowej przeszłości miasta. Podczas cyklu wykładów, odbywających się od lutego w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich, przyjrzymy się im z bliska. Spotkania przygotowała i poprowadzi Ewa Pokorska-Ożóg – architektka, Miejska Konserwator Zabytków w Gliwicach, autorka bestsellerowej książki „Kolory miasta”. W marcu opowieść przybliżająca żydowskie dziedzictwo w architekturze stanie się dwugłosem. O dawnym gliwickim domu przedpogrzebowym, dzisiejszej siedzibie Domu Pamięci Żydów Górnośląskich – opowiedzą Ewa Pokorska-Ożóg i dr Ewa Chudyba. *** Cześć pierwsza wykładu: Ewa Pokorska-Ożóg Dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim przy ul. Księcia Józefa Poniatowskiego to obiekt, który od lat intryguje – właśnie jemu dedykowana była pierwsza dokumentacja konserwatorska, tzw. biała karta. Zawarte w niej informacje przydały się w 2003 roku. Miasto Gliwice zwróciło się wtedy do wojewódzkiego konserwatora zabytków o wpisanie budowli do rejestru zabytków województwa. To przyczyniło się do jego uratowania. Teraz to ocalony materialny świadek złożonych dziejów Gliwic, potwierdzający jego wielonarodową i wielokulturową przeszłość. Cześć druga wykładu: dr Ewa Chudyba Gliwicki dom przedpogrzebowy jest warty zainteresowania jako zabytek związany ze społecznością gliwickich Żydów, ale nie tylko. Intrygująca jest także sama neogotycka architektura wzniesionego na początku ** w. obiektu (w latach 1902–1903). Fakt, że Max Fleischer, słynny wiedeński architekt żydowskiego pochodzenia, zdecydował się zaprojektować dom przedpogrzebowy sięgając po styl tak jednoznacznie skojarzony z chrześcijaństwem – może zaskakiwać. W XIX stuleciu, pod wpływem Heglowskiej historiozofii, sprzyjającej – na co zwraca uwagę prof. Wojciech Bałus – zrównywaniu „określonych form w budownictwie z wyznawanym światopoglądem”, ugruntowało się nowoczesne pojęcie stylu. Styl zaczął być postrzegany jako spetryfikowany wyraz określonych idei. Styl neogotycki, będący swego rodzaju uogólnioną, uschematyzowaną reminiscencją średniowiecznych katedr – uznawano zazwyczaj za najwłaściwszy przy wnoszeniu katolickich kościołów. W Gliwicach znajdziemy dwa imponujące przykłady neogotyckich świątyń: katedrę pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła (powstawała w latach: 1896 - 1900) oraz nowy kościół św. Bartłomieja w Sobiszowicach (wznoszony od 1907 do 1911 roku). Z kolei projektanci obiektów kultowych judaizmu – jak w wydanej przez Muzeum w Gliwicach publikacji „Synagogi na Górnym Śląsku” wskazuje dr hab. Jerzy Krzysztof Kos – bądź inspiracji szukali w szeroko pojętym Oriencie (np. styl mauretański), by demonstrować „[…] odrębność kon-fesyjną gmin żydowskich” – bądź przeciwnie, akcentowali „[…] kulturową i społeczną integrację z chrześcijańskim oto¬czeniem”, dążąc do neutralizacji tendencji antysemickich. Czy takie dążenie było przyczyną wzniesienia gliwickiego domu przedpogrzebowego w stylu neogotyckim? Czy też raczej to nie architektoniczna „mimikra”, co po prostu konsekwencja asymilacji niemieckich obywateli wyznania Mojżeszowego tamtych czasów? A może to nieoczywisty przejaw uniwersalizacji, a tym samym uabstrakcyjnienia sacrum, procesu charakterystycznego dla nowoczesności, który obejmował społeczności zachodniego świata bez względu na ich religijną przynależność? Zastanowimy się nad tym wspólnie z prowadzącą. *** Mgr inż. arch. Ewa Pokorska-Ożóg ukończyła studia na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej, studia podyplomowe z zakresu konserwacji zabytków oraz integracji europejskiej. Od 2002 roku jest miejskim konserwatorem zabytków w Gliwicach, w latach 2016 – 2017 sprawowała funkcję Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Ewa Pokorska-Ożóg jest także wykładowczynią akademicką, autorką publikacji i uczestniczką wielu konferencji, projektów i sesji naukowych. Jej wydana przez Muzeum w Gliwicach książka pt. „Kolory miasta” stała się bestsellerem. Prowadzi nie tylko wykłady na temat ochrony zabytków dla pracowników instytucji samorządowych, ale też jest jedną z ulubionych prelegentek gliwickiej publiczności. Od lat współpracuje z Muzeum w Gliwicach, realizowała cykle wykładów: „Twarzą w twarz z Gliwicami”, „Światło w kolorze. Gliwickie witraże”, „Dzielnice Gliwic - znaki szczególne”, „Kolory miasta”, „Inny modernizm. Secesja”. W swoich wykładach podejmuje wątki sytuujące się na przecięciu architektury, historii sztuki, literatury i historii. Dr Ewa Chudyba, filozofka i kulturoznawczymi, od ponad dekady kieruje Działem Edukacji i Promocji Muzeum w Gliwicach. Przedmiotem jej zainteresowań naukowych jest kulturowy i ontologiczny wymiar architektury, czyli pytanie o to, jaki obraz świata, jaka koncepcja bytu znajduje odzwierciedlenie w danej realizacji. Opracowała metodę badania architektury pod tym właśnie kątem, dla której inspirację stanowią metoda semantyki historycznej Reinharta Kosellecka oraz analizy ontologiczne Władysława Stróżewskiego. Prowadzenie: Ewa Pokorska-Ożóg, dr Ewa Chudyba Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona Organizator: Muzeum w Gliwicach - **Event URL**: https://allevents.in/gliwice/wykład-o-architekturze-dawnego-żydowskiego-domu-przedpogrzebowego/200029814396313 - **Event Categories**: - **Interested Audience**: - total_interested_count: 20 ## Ticket Details ## Event venue details - **city**: Gliwice - **state**: SL - **country**: Poland - **location**: ul. Ks. J. Poniatowskiego14, Gliwice - **lat**: 50.30321 - **long**: 18.69339 - **full address**: ul. Ks. J. Poniatowskiego14, Gliwice, Poland ## Event gallery - **Alt text**: [Wykład] O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego - **Image URL**: https://cdn-az.allevents.in/events6/banners/17ada7d9a5bfb9221e8ceef523acbbe94b6d50308bd754ad91f3d3d26d9b19f8-rimg-w1200-h675-dc786130-gmir?v=1773592940 ## FAQs - **Q**: When and where is [Wykład] O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego being held? - **A:** [Wykład] O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego takes place on Thu, 19 Mar, 2026 at 05:00 pm to Thu, 19 Mar, 2026 at 05:00 pm at ul. Ks. J. Poniatowskiego14, Gliwice, Poland. - **Q**: Who is organizing [Wykład] O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego? - **A:** [Wykład] O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego is organized by Dom Pamięci Żydów Górnośląskich, Muzeum w Gliwicach. ## Structured Data (JSON-LD) ```json [ { "@context": "https://schema.org", "@type": "Event", "name": "[Wykład] O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego", "image": "https://cdn-az.allevents.in/events6/banners/17ada7d9a5bfb9221e8ceef523acbbe94b6d50308bd754ad91f3d3d26d9b19f8-rimg-w1200-h675-dc786130-gmir?v=1773592940", "startDate": "2026-03-19", "url": "https://allevents.in/gliwice/wykład-o-architekturze-dawnego-żydowskiego-domu-przedpogrzebowego/200029814396313", "location": { "@type": "Place", "name": "ul. Ks. J. Poniatowskiego14, Gliwice", "address": { "@type": "PostalAddress", "streetAddress": "ulica Księcia Józefa Poniatowskiego 14, 44-100 Gliwice, Polska", "addressLocality": "Gliwice", "addressRegion": "SL", "addressCountry": "PL" }, "geo": { "@type": "GeoCoordinates", "latitude": "50.30321", "longitude": "18.69339" } }, "eventAttendanceMode": "https://schema.org/OfflineEventAttendanceMode", "description": "„Dziedzictwo żydowskie w architekturze Gliwic”\nWykład: O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego\n\nDzieje społeczności żydowskiej w Gliwicach to ważny, a wciąż nie do końca opowiedziany rozdział historii miasta. Pierwsze wzmianki o osadnikach wyznania mojżeszowego pojawiają się już w", "organizer": [ { "@type": "Organization", "name": "Dom Pamici ydw Grnolskich Muzeum w Gliwicach", "url": "https://allevents.in/org/dom-pamięci-Żydów-górnośląskich-muzeum-w-gliwicach/8335274", "description": "Dom Pamięci Żydów Górnośląskich w Gliwicach\nfilia MUZEUM W GLIWICACH / Upper Silesian Jews House of Remembrance, Museum in Gliwice, Poland" } ] } ] ```